ساده‌زیستی رمضان الگوی مصرف نوروزی امسال شد

صفی‌اله ملکی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «آوای ابهر»؛ گفت: تغییر الگوی خرید مردم، کاهش چشمگیر سفرها و ساده‌سازی مراسم در سال جدید، نشانه‌ای هوشمندانه از انطباق فرهنگ با واقعیت‌های تلخ اقتصادی و امنیتی به شمار می‌رود.

وی با اشاره به جایگاه لحظه تحویل سال در فرهنگ ایرانی، تصریح کرد: این لحظه همواره با دعا، آرزوهای خیر و سکوتی معنادار همراه بوده است، اما امسال بیش از هر زمان دیگر حامل تناقضی عمیق است؛ تناقض میان امید به تغییر و بهبود شرایط از یک‌سو، و ترس شدید از آینده از سوی دیگر.

دکتری جامعه‌شناسی خاطرنشان کرد: در شرایطی که اخبار ناگوار جنگ، ناامنی‌های منطقه‌ای و فشارهای معیشتی ذهن جامعه را اشباع کرده، لحظه تحویل سال به «وقفه‌ای روانی» ضروری بدل می‌شود؛ وقفه‌ای که جامعه در آن می‌کوشد برای لحظه‌ای از فشار اخبار و نگرانی‌ها فاصله بگیرد و بار دیگر خود را بازتنظیم کند. به گفته وی، این دقیقاً همان جایی است که رسانه‌ها نقشی حیاتی و تعیین‌کننده می‌یابند.

وی با تأکید بر اهمیت روایت‌های رسانه‌ای از نوروز، توضیح داد: اگر روایت رسانه‌ها صرفاً خوش‌بینانه، رنگارنگ و بی‌توجه به واقعیت بحران باشد، به سرعت در نزد افکار عمومی بی‌اعتبار می‌شود. جامعه امروز به روایت‌های صادقانه و شفاف نیاز دارد؛ روایت‌هایی که هم رنج مردم را ببینند و هم امکان امید را انکار نکنند.

ملکی با اشاره به هم‌زمانی نوروز با عید فطر در تقویم امسال، این موقعیت را ویژه و کم‌نظیر در تقویم فرهنگی جامعه ایرانی توصیف کرد و یادآور شد: عید فطر در فرهنگ اسلامی نماد پایان دوره‌ای از ریاضت معنوی و آغازی برای بازگشت به زندگی اجتماعی با روحی تازه است. این آئین دینی، در کنار نوروز، دو نظام معنایی متفاوت اما مکمل را فعال می‌کند؛ یکی ریشه در سنت ملی و ایرانی دارد و دیگری در زیست دینی و اسلامی.

وی تأکید کرد: در شرایط بحران، این هم‌زمانی می‌تواند کارکردی آرام‌بخش و تسکین‌دهنده داشته باشد. برگزاری نماز عید، دیدارهای صمیمانه و آیین‌های جمعی دینی، نظمی اخلاقی و روانی ایجاد می‌کنند که از شدت اضطراب اجتماعی می‌کاهد. در عین حال، ساده‌زیستی که در ماه رمضان تمرین شده و تأکید عید فطر بر پرهیز از اسراف، با وضعیت اقتصادی جامعه و لزوم مدیریت هزینه‌ها هم‌خوانی دارد و می‌تواند الگویی از عقلانیت در مصرف به نمایش بگذارد.