فعالیت اجتماعی بستر تربیت اثربخش نوجوان

صفی‌اله ملکی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «آوای ابهر»؛ تربیت مبتنی بر قرآن کریم را برترین رویکرد تربیتی دانست و گفت: مطابق بیانات‌ صریح قرآن، این کتاب آسمانی انسان‌ها را به سوی رشد هدایت می‌کند؛ اما پرسش اساسی آن است که مقصود از «رشد» چیست و والدین چه برداشتی از رشد فرزند خود دارند.

وی با تأکید بر اینکه در فرآیند رشد، توجه به تربیت و شکل‌گیری شخصیت فرزند بر سایر ابعاد اولویت دارد، خاطرنشان کرد: صرف موفقیت تحصیلی بدون اهتمام به تربیت، به معنای رشد واقعی نیست. در تاریخ، نخبگان علمی بسیاری بوده‌اند که به کشور خود خیانت کردند، چراکه به رشد حقیقی مورد نظر قرآن دست نیافته بودند. بنابراین، شخصیت نوجوان بسیار فراتر از معدل او معنا می‌شود.

دکتری جامعه‌شناسی در ادامه «پدیده سلبریتیسم» را یکی از مصادیق بارز عدم رشدیافتگی برشمرد و افزود: امروزه شاهد سلبریتی‌هایی هستیم که در برابر جنایات دشمنان سکوت می‌کنند، حال آنکه پیش‌تر برای هر رویداد معمولی پست و استوری منتشر می‌کردند. باید توجه داشت که جهل با بی‌سوادی تفاوت دارد؛ چه بسا استادی که در رشته خود متخصص است، اما در عین حال گرفتار جهل نقصان‌آفرین می‌باشد.

وی با استناد به نامه ۳۱ نهج‌البلاغه، رویکرد امیرالمؤمنین (ع) به تربیت را مبتنی بر «انسان اجتماعی» دانست، نه انسان فردگرا.

ملکی تصریح کرد: والدین باید آگاه باشند که فرزندشان به جامعه‌ای که در آن زیست می‌کند تعلق دارد و باید بر آن جامعه تأثیرگذار باشد. از این رو، تربیت خانوادگی باید به اثربخشی اجتماعی فرزند بینجامد.

وی عنوان کرد: اگر فرزند من تنها از جامعه منتفع شود، اما سودی برای جامعه نداشته باشد، در حقیقت در امر تربیت او خیانت کرده‌ام. در جامعه اسلامی، نخستین ویژگی یک نخست آن است که سود رسانی‌اش به دیگران بیش از زحمتی باشد که می‌کشد و در برابر خدمت خود، انتظاری از جامعه نداشته باشد.

دکتری جامعه‌شناسی فعالیت‌های اجتماعی را بستری مناسب برای ارتقاء اثربخشی نوجوانان توصیف کرد و یادآور شد: این فضاها به فرزندان ما فرصت می‌دهند تا تربیت مؤثر را درونی کنند؛ به گونه‌ای که پایه‌های تربیت صحیح در وجودشان استوار شود، برای فراز و نشیب‌های زندگی ورزیده گردند و در برابر تندبادهای گوناگون متزلزل نشوند.

وی با تأکید بر اینکه حضور در فعالیت‌های اجتماعی سبب می‌شود نوجوانان به عمق کار آگاه شوند و اهل عمل و پشتکار گردند، اظهار داشت: والدین باید تربیت انسان‌های «پای‌کار» و نیروهای جهادی حاضر در میدان را برای خود هدف قرار دهند و مسیر را برای رشد چنین ویژگی‌هایی در فرزندان تسهیل کنند.

ملکی تأکید کرد: نوجوان در عرصه فعالیت‌های اجتماعی باید بیاموزد که به طور حتم مردم علیه او حرف خواهند زد. امیرالمؤمنین (ع) در رویکرد تربیت اجتماعی خود بر این نکته تأکید دارند که سرزنش دیگران نباید انسان را از میدان به در کند؛ چراکه این سرزنش‌ها اجتناب‌ناپذیرند. از این رو، تقویت حلم و تاب‌آوری در نوجوان در مواجهه با هجمه‌های دیگران از اولویت ویژه‌ای برخوردار است.

وی یادآور شد: امام علی (ع) معاد را به عنوان معیار و شاخص اصلی تربیت معرفی کرده‌اند. اگر والدین این شاخص را نصب‌العین خود قرار دهند، با هیچ فراز و نشیبی دچار سستی و تزلزل نخواهند شد و نوجوان نیز در چنین بستر تربیتی، محکم و استوار پرورش می‌یابد.

دکتری جامعه‌شناسی تربیت روحیه جهادی و پیکارگری در راه هدف را از دیگر نشانه‌های رشدیافتگی انسان برشمرد و گفت: انسان موفق کسی است که با وجود موانع و مشکلات، از حرکت بازنمی‌ایستد؛ بلکه از دل مشکلات عبور می‌کند و زمینه را برای خود و دیگران فراهم می‌سازد. تحقق همه این اهداف، شرطی جز مداومت بر «نشستن بر سر سفره قرآن» و التزام به تربیت قرآنی ندارد که امید است مورد توجه جدی والدین قرار گیرد.