وقتی روایت غربی ترک برمی‌دارد

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «آوای ابهر »؛ پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند سال گذشته و متعاقب آن مقاومت و پاسخ‌های متقابل ایران، تحولاتی هرچند محدود اما قابل‌تأمل در ادبیات رسانه‌ها و مقام‌های غربی پدیدار شده است. این تغییرات فراگیر و بنیادین نیستند، اما در لایه‌هایی از تحلیل قابل ردیابی‌اند.

نخستین نشانه، تحول تدریجی در واژگان است. برخلاف روزهای آغازین که ادبیات رسمی دولت‌های غربی بر روایت‌ها سایه انداخته بود، با طولانی‌شدن درگیری، اصطلاحاتی چون «جنگ»، «درگیری پایدار» و «تشدید منطقه‌ای» جایگاه بیش‌تری یافته‌اند. همچنین در برخی رسانه‌ها، اشاره به توان دفاعی و بازدارندگی ایران پررنگ‌تر شده و پیامدهای انسانی جنگ برجسته‌تر بازتاب یافته است.

در سطح تحلیل‌های اندیشکده‌های غربی نیز رویکردی واقع‌گرایانه‌تر دیده می‌شود. برخی تحلیلگران ضمن هشدار نسبت به گسترش جنگ، کارآمدی راهبردهای دولت‌های غربی را مورد پرسش قرار داده‌اند. رسانه‌های غربی طیفی ناهمگن دارند؛ رسانه‌های نزدیک به حاکمیت کندتر تغییر لحن می‌دهند، در حالی که رسانه‌های مستقل و دانشگاهی روایت‌های چندوجهی‌تری ارائه می‌کنند.

در شبکه‌های اجتماعی تغییرات محسوس‌تر است؛ گویی ترک‌هایی در بنای روایت مسلط پدید آمده و صداهای متفاوت به گوش می‌رسد. این ترک‌های ریز، شکست‌های خردی ایجاد می‌کنند که لاجرم به رسانه‌های اصلی نشت خواهند کرد. نمونه‌اش سخنان اخیر یک نظریه‌پرداز فرانسوی که با تصویر ارباب‌مسلک غربی در تقابل است.

شواهد نشان می‌دهد مقاومت مؤثر و طولانی‌ شدن درگیری به تعدیل نسبی لحن در برخی محافل غربی انجامیده است. اما این تغییرات عمدتاً در سطح ادبیات باقی می‌مانند و معادل دگرگونی در مواضع رسمی سیاسی نیستند. نمی‌توان آن‌ها را معادل پذیرش حق تعیین‌سرنوشت ملت‌ها دانست. با این حال، پیدایش ترک در ادبیات استعماری و شنیده شدن صداهای مخالف سلطه رسانه‌ای، حاصل سال‌ها تلاش مردمی است که با گوشت و پوست خود ایستادگی را زیسته‌اند و امروز با سری برافراشته، تحسین دشمنان تاریخی خود را برانگیخته‌اند. تغییر ادبیات دشمن، حاصل تلاش تک‌تک همین مردم است.

نویسنده: عذرا جعفریان، فعال رسانه‌ای.